مىدهد و اما اجزاء و اوصاف كه تلف شده به مثل و قيمت تبديل مىشود . مثل كه قابل تحويل نيست لذا قيمتِ اوصاف بايد پرداخت شود كه همان أرش است . بنابراين طبق قواعد بايد بگوييم « ما فَرَضْتُمْ » خود عين معيب است كه آن را مالك است . و لذا عين معيب را بايد تحويل دهد ، منتها نقص آن بايد به وسيله أرش جبران شود . ج ) بيان دليل نظريه سوم چنانچه گذشت نظريه سوم ، تفصيلى است كه مرحوم ابن براج در مهذب قائل شده است . مرحوم صاحب جواهر اين تفصيل را از ابن براج نقل كرده و سپس نقد مىكند . « 1 » عبارت مهذب : فان كان المهر مقبوضاً فاصابه هذا العيب عندها من فعلها أو بأمر سماوى قبل طلاقها كان الزوج مخيراً بين اخذ نصفه ناقصاً و بين تضمينها نصف القيمة يوم قبضته و ان كان العيب من فعل اجنبى لم يكن له سبيل على المهر و تضمينها نصف القيمة يوم قبضته . نقد نظريه سوم توسط صاحب جواهر عبارت جواهر : « فانّه ان كان من اجنبى استحقت عليه الأرش فكان المهر الموجود مع الأرش فالنقصان محسوب فيكون كالتالف و ان كان منها أو من الله تعالى لم يحسب النقصان فكانت العين كالتامة من وجه و التالفة من آخر » . صاحب جواهر مىفرمايد : چرا شما مىگوييد اگر عيب و نقص از ناحيه اجنبى

--> ( 1 ) - متأسفانه كسى كه متصدى تصحيح نسخه چاپى اين جلد و بعضى از جلدهاى ديگر جواهر الكلام بوده است ، متخصص در امر تصحيح نبوده است و كتاب را به وضع بدى در آورده است . چون در اين نسخه چاپى ، عبارت مرحوم صاحب جواهر را داخل كلام مرحوم ابن براج نموده است و لذا فهم مطلب قدرى مشكل شده است . مرحوم صاحب جواهر بعد از اينكه نظر مرحوم علامه در قواعد و شهيد ثانى در مسالك را مبنى بر اينكه در نقص و عيب ، بايد خود عين با ارش داده شود ، تقويت مىكند چنين تعبير مىكند : « و من ذلك يظهر لك ما فى المحكى عن المهذب » يعنى از بيان وجه نظريه دوم ، ضعف نظر مرحوم ابن براج ظاهر مىشود و سپس ابتدائاً نظر ابن براج را به اين صورت نقل مىكند : « من ان العيب ان كان منها أو من الله تعالى تخير بين اخذ نصفه ناقصاً أو اخذ القيمة يوم القبض و ان كان من اجنبى تعين اخذ القيمة يوم القبض » و سپس شروع به نقد كلام مهذب مىنمايد . ابتداى نقد از « فانه » مىباشد .